اداره مهاجرت کانادا: افسران اجازه معافیت انسان‌دوستانه از شرایط سیاست‌های موقت را ندارند

نکات کلیدی

• در تاریخ ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶، اداره مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا (IRCC) دستورالعمل تازه‌ای منتشر کرد که بر اساس آن، افسران مهاجرت نمی‌توانند معافیت‌های انسان‌دوستانه و ترحمی (H&C) را برای شرایطِ تعیین‌شده در سیاست‌های عمومیِ موقت اعمال کنند.
• این قاعده بر پایه‌ی بند A25(1) از «قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان» (IRPA) استوار است؛ بندی که تنها اجازه‌ی معافیتِ انسان‌دوستانه از شروطِ مندرج در خودِ قانون را می‌دهد — نه شروطی که از سیاست‌های موقتِ مستقل سرچشمه می‌گیرند.
• متقاضیانی که به‌دلیلِ درخواستِ معافیتِ انسان‌دوستانه در چارچوبِ یک سیاستِ موقت رد شوند، تصمیمِ جداگانه‌ای درباره‌ی درخواستِ انسان‌دوستانه‌شان دریافت نخواهند کرد؛ آن‌ها باید یک درخواستِ کاملاً جدید برای اقامتِ دائم بر مبنای دلایلِ انسان‌دوستانه و ترحمی ثبت کنند.

اداره مهاجرت کانادا چارچوبِ اختیاراتِ افسرانِ صف‌مقدم را در رسیدگی به درخواست‌های اقامتِ دائمِ ثبت‌شده تحتِ سیاست‌های عمومیِ موقت تنگ‌تر کرده و مسیری را که برخی متقاضیان برای عبور از شرایطی که نمی‌توانستند برآورده کنند استفاده می‌کردند، بسته است.

تفسیرِ محدودتر از اختیارِ افسران

در شرایطِ عادی، فردِ خارجی‌تبعه‌ای که از داخلِ کانادا برای اقامتِ دائم درخواست می‌دهد، می‌تواند از افسر بخواهد دلایلِ انسان‌دوستانه و ترحمی را در نظر بگیرد؛ آن هم زمانی که یکی از شروطِ برنامه را برآورده نمی‌کند. این اختیار از بندِ A25(1) قانونِ مهاجرت و حمایت از پناهندگان ناشی می‌شود و مدت‌هاست انتظار می‌رود افسران چنین درخواست‌هایی را بررسی کنند.

دستورالعملِ تازه‌منتشرشده، مرزِ روشنی دورِ این اختیار می‌کشد. سیاست‌های عمومیِ موقت — دستورهای موردی و زمان‌دارِ صادرشده تحتِ اختیارِ اجراییِ وزیرِ مهاجرت که استثناهایی بر قواعدِ استاندارد ایجاد می‌کنند — خارج از دامنه‌ی بندِ A25(1) قرار دارند. از آنجا که اختیارِ معافیت در آن بند تنها به شروطِ مندرج در خودِ قانون مربوط می‌شود، افسران هیچ اختیاری برای چشم‌پوشی از شرطی که منشأش یک سیاستِ موقت است، ندارند.

سرنوشتِ درخواستِ معافیتِ ردشده

پیامدِ عملیِ این قاعده سخت‌گیرانه است: درخواستِ ثبت‌شده تحتِ یک سیاستِ عمومیِ موقت باید تمامیِ شروطِ نوشته‌شده در آن سیاست را برآورده کند. اگر متقاضی به‌جای آن، درخواستِ معافیتِ انسان‌دوستانه برای پوششِ شرطی که نمی‌تواند برآورده کند بدهد، اکنون به افسر دستور داده شده که درخواست را مستقیماً رد کند.

بر اساسِ این دستورالعمل، ردِ درخواست بر این مبنا، ارزیابیِ مستقلِ دومی از نوعِ انسان‌دوستانه را فعال نمی‌کند. از آنجا که این تصمیم، حکمی روی خودِ درخواستِ سیاستِ عمومی تلقی می‌شود، هیچ تعیین‌تکلیفِ انسان‌دوستانه‌یِ جداگانه‌ای به آن ضمیمه نمی‌شود. متقاضی در چنین وضعیتی باید از نو شروع کند — یعنی درخواستِ متمایز و تازه‌ای برای اقامتِ دائم، صراحتاً بر مبنای دلایلِ انسان‌دوستانه و ترحمی ثبت کند.

این دستورالعمل، بررسیِ انسان‌دوستانه را در جاهایی که از قبل کاربرد دارد حفظ می‌کند: برای درخواست‌هایی که تحتِ موادی قرار می‌گیرند که معافیتِ انسان‌دوستانه در آن‌ها به‌طورِ قانونی در دسترس است، افسران همچنان می‌توانند در صورتِ اطمینان از اینکه متقاضی یا فرزندِ تحتِ تکفلِ او با سختیِ قابل‌توجهی روبه‌رو خواهد شد، معافیت اعطا کنند.

این توضیحات در بخشنامه‌ای با عنوان «ملاحظاتِ انسان‌دوستانه و ترحمی (H&C): سیاست‌های اعطای اقامتِ دائمِ داخلِ کانادا (PR) در مواردی که درخواستِ H&C نیز مطرح شده» منتشر شده که برای هدایتِ افسران در رسیدگی به این پرونده‌ها صادر شده است.

این موضوع برای متقاضیان چه معنایی دارد

هر کسی که تحتِ یک سیاستِ عمومیِ موقت برای اقامتِ دائم درخواست می‌دهد، باید شروطِ اعلام‌شده‌ی آن سیاست را ثابت و غیرِقابلِ‌مذاکره در نظر بگیرد — درخواستِ انسان‌دوستانه نمی‌تواند شکافِ واجدِ‌شرایط‌بودن را در آن مسیر پر کند. متقاضیانی که پیش‌بینی می‌کنند یکی از شروط را برآورده نخواهند کرد، باید بررسی کنند که آیا ثبتِ یک درخواستِ مستقلِ انسان‌دوستانه و ترحمی، جداگانه و بر مبنای شرایطِ خودش، مسیرِ واقع‌بینانه‌تری است، به‌جای تکیه بر درخواستِ معافیتی که روی یک درخواستِ سیاستِ عمومی سوار شده باشد.